Applied Episkevology -O maʻa fa’avae e taofia ai le tuputupu aʻe tumau

Episkevology


O maʻa fa’avae e taofia ai le tuputupu aʻe tumau

I vaega uma o lo’o mata’ituina e Malo Aufaatasi — le fa’aitiitia o le mativa (#SDG1), gaioiga mo le tau (#SDG13), ma le fa’amalosia o fa’alapotopotoga (#SDG16) — e toe fo’i mai pea le upu moni e tasi i se fa’ata’ita’iga fractal:

E le mafai e se faiga ona tausia le tuputupu aʻe pe a leai ni maʻa fa’avae.

O maʻa fa’avae o tulaga ia e fausia ai le mautu:

  • le tumau
  • le mafai ona valo’ia
  • nofoaga tumau e toe fo’i i ai
  • le manatua o fa’alapotopotoga
  • laina fa’avae o le si’osi’omaga
  • le fa’atuatuaga o le nu’u
  • mea sese e le fa’asala ai

A iai maʻa fa’avae, e tuputupu aʻe le faiga i se auala tu’ufa’atasia.
A leai, e oso aʻe le churn — o se ta’amilosaga le mautu.


Tuputupu aʻe fractal: o le auala e aoao mai ai le natura le tumau

E fausia e fractals le fausaga o le tuputupu aʻe tumau.
E iloa i:

  • alavai o vaitafe
  • papa ma’a o le sami
  • upega mycelium
  • tumutumu o la’au
  • alveoli o mama
  • aga’i ese o manu ma tagata

E tupu faiga fractal i le toe faia o le fa’atusa e tasi, ae le o le tosoina fa’avavau.

E mana’omia e le tuputupu aʻe fractal mea sese e le fa’asala ai.

I le natura:

  • gau lala
  • liliu a’a
  • oti ma toe ola polipa o le sami
  • su’e e le mycelium le faitau afe o ala laiti

E mitiia le mea sese — e le fa’asala.
O le fa’afeagai tonu lea o faiga tau tamaoaiga churn, lea e avea ai le mea sese ma fa’alavelave ma taofia ai le fou.

O le tuputupu aʻe fractal:

  • toe fai
  • fetuutuunai
  • tufatufaina
  • fa’avae i maʻa fa’avae

Fa’ata’amilo ma galu: o le tata o le tuputupu aʻe tu’ufa’atasia

E tupu faiga tumau i fa’ata’amilo ma galu — e le o laina sa’o.

Fa’ata’amilo

E iloa i:

  • atigi nautilus
  • fetu ma galaxies
  • la’au ponga
  • afa

E fa’aalia ai le fa’alauteleina e taofia e le ogatotonu:
e tumau le ogatotonu, ae tupu mama i fafo.

Galu

E iloa i:

  • tai ma le peau
  • vaitau
  • ta’amilosaga o le tagata faomea ma le manu
  • ta’amilosaga tau tamaoaiga
  • suiga o le tau

E fa’aalia ai galu le gāoioiga i totonu o tuaoi saogalemu.


Tuputupu aʻe fa’a‑si’osi’omaga: toe fa’afou, ae le o le fa’aumatia fa’avavau

E galue faiga tumau i:

  • toe fa’afou
  • toe fa’aaoga
  • fefa’asoaa’i
  • ta’amilosaga tali
  • laina fa’avae tumau

E aofia ai le fa’aaogaina i le tuputupu aʻe fa’a‑si’osi’omaga — ae i totonu o tuaoi o le toe fa’afou.

O le mafaufauga lea i tua o:

  • le Toe Fa’afouina o Faiga Fa’a‑Si’osi’omaga
  • tamaoaiga ta’amilo
  • “doughnut economics”
  • faiga fa’a‑si’osi’omaga a tagata moni o le atunuu

E le tupu faiga ola i le tosoina.
E tupu i le toe fo’i atu o le taua i le faiga o lo’o tausia ai.


Churn: o le fa’ata’ita’iga e tetee i fractal, maʻa fa’avae, ma le si’osi’omaga

E tupu le churn pe a taumafai e tupu e aunoa ma maʻa fa’avae.

Fa’ata’ita’iga churn i le natura

  • fa’alauteleina o toafa
  • fa’atupula’ia o limu
  • afi tele o togavao
  • osofa’iga o ituaiga mai fafo
  • tuputupu aʻe e pei o le kanesa

E pa, e le mautu, e ‘aina e ia lava le churn.

E mana’omia e le churn

  • le mautu
  • le saogalemu o le soifuaga
  • suiga tele o tagata faigaluega
  • toe faia pea
  • talepeina o maʻa fa’avae

E le o se tuputupu aʻe le churn.
O le pa’ū filemu.


Aiseā e filifili ai faiga i le churn (ma o ai e manuia)

E manuia le churn i ē e maua ai tupe mai:

  • le lē mautu
  • tagata faigaluega e faigofie ona sui
  • ta’amilosaga o fa’alavelave
  • mea ua fuafuaina e matua
  • galuega lē mautū
  • fa’alagolago o tagata fa’atau

E filifilia le churn ona:

  • e vave maua ai tupe
  • e si’itia ai le tau i isi
  • e sola ese ai mai le tiute
  • e taofia ai le tu’ufa’atasiga
  • e taofia ai tagata i le le mautonu

O le mafaufauga lea i tua o:

  • fefa’ataua’iga televave
  • “fast fashion”
  • gig economy
  • pisinisi eli
  • nonogatupe fa’asauā

E manuia le to’aitiiti i le churn.
E luluina le to’atele.


Amerika o se tamaoaiga churn

E fa’aalia e le US o se tamaoaiga o le tuputupu aʻe, ae e galue e pei o le churn:

  • suiga tele o tagata faigaluega
  • upega saogalemu vaivai
  • fa’aletonu o fausaga
  • faiga fa’avae e oso mai le fa’alavelave i le fa’alavelave
  • mea ua fuafuaina e matua
  • inisiua soifua maloloina e fusifusia i galuega
  • le mautonu o fale
  • aganu’u fa’asala‑sese

O nei mea o uiga ia o le churn, ae le o le tuputupu aʻe.


Tuputupu aʻe moni: mea e mana’omia

E mana’omia e le tuputupu aʻe:

  • maʻa fa’avae
  • manatua
  • tumau
  • fa’aputuputu
  • laina fa’avae tumau
  • fa’alapotopotoga fa’atuatuaina

O le mafaufauga lea i tua o:

  • fuafuaga atina’e umi
  • fa’amalosia o fa’alapotopotoga
  • su’esu’ega o le tuputupu aʻe aofia ai tagata uma
  • lapata’iga i le lē mautu

E le mafai ona tupu i nofoaga e matua lē mautu.
E toe pa’ū pea i le churn.


Fa’ata’ita’iga o le tumau: fa’avae, toe fa’afou, tu’ufa’atasia

O le tumau o le tuputupu aʻe e fa’avae i maʻa fa’avae.

Fa’ata’ita’iga:

  • fa’ato’aga toe fa’afou
  • tamaoaiga ta’amilo
  • community land trusts
  • faiga fa’a‑si’osi’omaga a tagata moni o le atunuu
  • pisinisi galulue fa’atasi
  • tupe fa’aalu umi mo fausaga

E fa’alautele nei faiga i le fractal, ae le o le laina sa’o.
E tupu i le toe fa’afou, ae le o le tosoina.


Tau o le tagata: mea e tupu pe a leiloa maʻa fa’avae

E aumaia e leiloa maʻa fa’avae:

  • mamafa o le mafaufau
  • filifiliga mai le tulaga ola‑pakele
  • leiloa o le va’ai mamao
  • pa’ū o le fatufatua’i
  • toe tusia pea o faiga
  • omiga tumau
  • motusia o le nu’u

O le leai o se fale o le fa’ata’ita’iga manino:
e ave’esea ai tulaga uma e mana’omia mo le fa’avae.

A toe fo’i mai le mautu, e toe fo’i mai loa le mafai ona fa’avae.
E le o se sese a le tagata — o se tulaga fausaga.


Malamalama faiga: o maʻa fa’avae o le laina i le va o le ola ma le pa’ū

Maʻa fa’avae → fractal → tetee → tumau
Leiloa maʻa fa’avae → churn → pa’ū → tosoina

E mulimuli faiga uma o le lalolagi i lenei ala.
Nu’u uma.
Tamaoaiga uma.
Faiga ola uma.
Fa’alapotopotoga uma.

O le fausaga lea o le tu’ufa’atasiga.


Ala i se lumana’i fa’avae: mea e mana’omia e faiga tu’ufa’atasia

Ina ia fausia se lumana’i tumau, e mana’omia:

  • toe fa’afo’i maʻa fa’avae
  • mamanu faiga e le fa’asala ai mea sese
  • fausia fausaga fractal
  • faia ta’amilosaga e mafai ona tula’i i g

Apple Music

YouTube Music

Amazon Music

Spotify Music



What do you think?